馃敶 #46 SARS-CoV-2 to dopiero pocz膮tek

Dzi艣 w podca艣cie: o tym, z jakiej czarnej dziury wype艂zaj膮 gro藕ne wirusy, foliarze i pomys艂u rz膮dz膮cych. Zapraszam!

Wirusy

W poprzednim odcinku podcastu wspomnia艂em o wirusolo偶ce z Wuhan, Shi Zhengli, kt贸ra by艂a cz艂onkiem grupy badawczej odpowiedzialnej za wyizolowanie kodu genetycznego SARS-CoV-2. Jak powiedzia艂a jaki艣 czas temu, widzimy dopiero czubek g贸ry lodowej. Odzwierz臋cych koronawirus贸w jest wi臋cej. B臋dziemy si臋 z nimi styka膰 coraz cz臋艣ciej, wraz z tym, jak post臋puje chocia偶by wycinka las贸w. Podejrzewam, 偶e mia艂a na my艣li przede wszystkim te, kt贸re b臋d膮 dla nas gro藕ne.

Znane patogeny odzwierz臋ce

Patogeny, kt贸rych 藕r贸d艂a zosta艂y ju偶 przez naukowc贸w ustalone lub s膮 bardzo prawdopodobne to np. HIV, Ebola, gor膮czka doliny Rift, wirus Nipah, SARS czy MERS. Wi臋kszo艣膰 z nich wype艂z艂a z jakiej艣 czarnej jamy w d偶ungli. 

Choroby te wyst臋puj膮 pod wsp贸ln膮 nazw膮 zoonozy, co oznacza choroby odzwierz臋ce. Zoonozami s膮 tak偶e w艣cieklizna, toksoplazmoza, borelioza, 艣wi艅ska czy ptasia grypa. I jak by si臋 nad tym zastanowi膰, naprawde wiele chor贸b odzwierz臋cych, stanowi dla ludzi zagro偶enie. 

HIV

Zgodnie z ustaleniami naukowc贸w, 藕r贸d艂em wirusa HIV by艂a populacja szympans贸w z Kamerunu. Wirus po raz pierwszy m贸g艂 przenie艣膰 si臋 z szympansa na cz艂owieka ju偶 w latach 20. XX wieku. W 1930 roku wyst膮pi艂a pierwsza epidemia w艣r贸d ludzi. Choroba nie zosta艂a wtedy rozpoznana, ale zgonom towarzyszy艂y objawy bardzo podobne, jak w przypadku os贸b cierpi膮cych HIV/AIDS w p贸藕niejszych latach.

EBOLA

Pierwsze przypadki gor膮czki krwotocznej Ebola opisano w 1976 r. w Zairze, nad rzek膮 Ebola. Ten szczep charakteryzowa艂 si臋 bardzo wysok膮 艣miertelno艣ci膮. Spo艣r贸d 318 chorych zmar艂o 280, czyli 88%. Je偶eli kto艣 gra艂 w tak膮 mobiln膮 gierk臋 Plague Inc. to wie, 偶e choroba, kt贸ra ma zbyt wysok膮 艣miertelno艣膰, s艂abo si臋 roznosi, bo nosiciele po prostu umieraj膮, zanim zd膮偶膮 zarazi膰 innych.

R贸wnie偶 w 1976 roku wirus Ebola pojawi艂 si臋 w Sudanie, a potem jeszcze kilkukrotnie w kolejnych latach, w r贸偶nych miejscach np. w 1994 roku w kopalniach z艂ota w lasach deszczowych na terenie Gabonu zachorowa艂y 52 osoby, z czego 31 zmar艂o.

Wirus pojawia艂 si臋 najcz臋艣ciej w Afryce i najcz臋艣ciej mia艂 zwi膮zek ze zwierz臋tami. W 1994 zaka偶eniu uleg艂a osoba przeprowadzaj膮ca autopsj臋 szympansa z Wybrze偶a Ko艣ci S艂oniowej. W 1992 we W艂oszech znaleziono przeciwcia艂a u ludzi maj膮cych kontakt z makakami jawajskimi.

SARS

Pierwotnym nosicielem SARS z 2002 roku by艂o zwierz臋 zwane pagum膮 chi艅sk膮. Jest to zwierz臋 z rodziny 艂aszowatych, spokrewnionych z mangustowatymi, kotowatymi i hienowatymi. SARS pojawi艂 si臋 po raz pierwszy w prowincji Guangdong w Chinach.

SARS-CoV-2, a wi臋c wirus, z kt贸rym mieli艣my do czynienia w ci膮gu ostatniego roku, pojawi艂 si臋 w Wuhan, w okolicach tzw. mokrego targu. Jest to miejsce, w kt贸rym mo偶na kupi膰 zwierz臋, ale takie, kt贸re jeszcze 偶yje i dopiero zostaje u艣miercone w chwili, gdy zdecydujemy si臋 je kupi膰. Jakkolwiek by to nie brzmia艂o, jest swego rodzaju spos贸b na to, aby 偶ywno艣膰 zachowa艂a 艣wie偶o艣膰.

Ale oznacza to, 偶e w miejscu tym przebywaj膮 bardzo r贸偶ne zwierz臋ta obok siebie. W jednej klatce mamy kurczaki, w drugiej nietoperze. Jak g艂osi powiedzenie, Chi艅czycy jedz膮 wszystko, co ma nogi, a nie jest krzes艂em i wszystko co p艂ywa, a nie jest beczk膮 sarinu. W internecie mo偶na znale藕膰 s艂ynne filmy, w kt贸rych w chi艅skich restauracjach serwowany jest nietoperz.

Pochodzenie SARS-CoV-2 nie jest jeszcze ustalone, ale jedna z hipotez m贸wi w艂a艣nie o nietoperzach, kt贸re – jak ju偶 wcze艣niej wspomina艂em – posiadaj膮 niesamowity uk艂ad odporno艣ciowy i s膮 w stanie roznosi膰 choroby, na kt贸re same nie umieraj膮.

MERS

MERS to Bliskowschodni zesp贸艂 oddechowy. Choroba opisana w 2012 roku jako MERS-CoV, a wi臋c r贸wnie偶 rodzina koronawirus贸w. Po raz pierwszy zosta艂a wyizolowana w 2012 roku w szpitalu D偶uddzie w Arabii Saudyjskiej.

艢miertelno艣膰 choroby by艂a stosunkowo wysoka, bo 35%, najwy偶sza u pacjent贸w powy偶ej 70 roku 偶ycia. Jednak zachorowa艂o na ni膮 stosunkowo niewiele os贸b, bo ok. 2000, z czego zmar艂o ponad 700.

Wirus Nipah

Paramyksowirus zaliczany do rodzaju Henipavirus, wywo艂uj膮cy chorob臋 Nipah. Wirus ten przenoszony jest przez nietoperze owoco偶erne z rodzaju Pteropus. Choroba Nipah u ludzi objawia si臋 wysoce 艣miertelnym zapaleniem m贸zgu, uk艂adowym zapaleniem naczy艅 oraz ci臋偶kim zapaleniem p艂uc. Do 2017 roku opisano oko艂o 200 zgon贸w z powodu zaka偶enia wirusem Nipah. Obraz kliniczny choroby u zwierz膮t jest zr贸偶nicowany. Pierwsz膮 epidemi臋 choroby wywo艂ywanej przez niego odnotowano w 1998 roku w malezyjskim mie艣cie Ipoh. Przypadki te pocz膮tkowo mylnie rozpoznano jako japo艅skie zapalenie m贸zgu.

EcoHealth Alliance

Jedn膮 z organizacji, kt贸rych celem jest badanie tych nowych, pojawiaj膮cych si臋 patogen贸w, jest EcoHealth Alliance. Jest to organizacja pozarz膮dowa, za艂o偶ona w 1971 roku przez brytyjskiego przyrodnika Geralda Durrella

Organizacja koncentruje si臋 na chorobach zwi膮zanych z wylesianiem i zwi臋kszon膮 interakcj膮 pomi臋dzy lud藕mi a dzik膮 przyrod膮. By艂a zaanga偶owana w badania zwi膮zane z wszystkimi, wy偶ej wymienionymi chorobami, ponadto doradza 艢wiatowej Organizacji Zdrowia Zwierz膮t, Mi臋dzynarodowej Unii Ochrony Przyrody, ONZ-owi i WHO.

Dbanie o odporno艣膰

Pozytyw jest taki, 偶e nietoperze 偶yj膮 dzi臋ki silnemu uk艂adowi immunologicznemu. Cz艂owiek nie mo偶e raczej wykszta艂ci膰 uk艂adu immunologicznego nietoperza, ale mo偶e 偶y膰 tak, by nie niszczy膰 tej odporno艣ci, kt贸r膮 ma. I m贸wi臋 tu nie tylko w kontek艣cie tych wirus贸w, ale tak偶e innych chor贸b, w tym nowotworowych. 

Nasz膮 odporno艣膰 niszczy wiele czynnik贸w (cz臋sto na nasze 偶yczenie) m.in. niewystarczaj膮ca ilo艣膰 snu, u偶ywki jak alkohol i papierosy, kawa niestety troch臋 te偶, wi臋c trzeba jej pi膰 z umiarem. Nadmiar antybiotyk贸w 藕le wp艂ywa na odporno艣膰, bo antybiotyki niszcz膮 te偶 nasz膮 w艂asn膮 flor臋. Dlatego niedobrze jest, gdy lekarze na ka偶d膮 infekcj臋 przypisuj膮 antybiotyk. 

I pami臋tajcie, 偶e odporno艣膰 buduje si臋 d艂ugoterminowo, wr臋cz latami. To trzeba robi膰 zawsze i stale, nie w momencie, gdy co艣 si臋 zacznie dzia膰. Pami臋tajcie, 偶e gdy ju偶 zaczyna 艣mierdzie膰, to znaczy 偶e g贸wno ju偶 trafi艂o w wentylator. I za p贸藕no jest na przygotowania.

Dodaj komentarz